Gebelikte Metabolik değişimler

gebe bir kadın görseli

Metabolik değişimler

Yazar: Op. Dr. Yakup Şensoy

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Gebelikte bebeğin ihtiyaçlarını karşılamak için vücutta önemli metabolizma değişimi olur. Metabolizma %20 oranında artar.

Gebelikte kilo alımı

Gebelikte ortalama 12 kg alınır bu 9–17 kilo arasında değişir. Altı ve üstü normal olmayan kilo alınımını yansıtır. Gebelikteki kilo alımının nedeni bebek ve annedeki değişimden kaynaklanır. Rahim, amnion sıvısı, memelerdeki değişim, su tutulması, placenta yani bebeğin eşi kilo almanın başlıca nedenleridir

Kilo alımı özellikle 12. haftadan sonra olur. Son aylarda haftalık 400 gr kadar kilo alımı söz konusudur.

Karbonhidrat metabolizması

Gebelikte karbonhidrat metabolizmasında önemli değişim olur. Yükselen gebelik hormonları gebelikte pankreas hücrelerinden fazlaca insülin salgısına yol açar. insülin artmıştır fakat aynı zamanda bir insülin direncide söz konusudur. Bu nedenle insülin salgısına rağmen yemek sonrası şeker seviyeleri normalden yüksektir. Bunun nedeni bebeğe giden glukoz miktarını garanti altına almaktır. Yüksek şeker seviyeleri bunu garantiler. Gebelikte insülin artışı nedeniyle hipoglisemi sık gözlenir. Aynı zamanda depo yağlarda yakılarak bebeğe enerji temini sağlanmaya çalışılır. Özellikle açlık durumlarında anne kanında yağ seviyeleri yükselir. Aşırı yüksek ve dengelenemeyen şeker seviyeleri gözlenen diabetik kadınlarda bebekte gereğinden fazla glukoz kan seviyesi oluşur. Bu durum bebekteki insülin salgısını arttırır. Bu hormon bebeğin aşırı büyümesine ve fazla kilolu olmasına neden olur. Fazla kilolu ve iri bebeklerde doğumda sorunlar yaşanabilir. Bu nedenle gebelikte şeker seviyeleri 24. hafta civarında glukoz tarama testleriyle ölçülmeli ve gereğinde de tedavi düzenlenmelidir.

Protein metabolizması

Gebelikte rahim içinde büyüyen bebek protein ihtiyacını eş adı verilen placenta aracılığı ile anne kanından sağlar. Protein vücudumuzun en önemli ve temel yapı taşıdır. Proteinler amino asitlerin birleşmesi sonucu oluşur. Annedeki hormonsal ve metabolik farklılaşma bebeğin protein ihtiyacını karşılamak için farklılaşır. Bu nedenle gebeler açlığa dayanamaz. Gebelikte açlık dürtüsü artmıştır. Protein bakımından yeterli ve dengeli beslenme bu nedenlerle önemlidir. Gebelikte diyet yapılması bebeğin ihtiyaçlarını karşılamada sıkıntı yaratacağından dolayı önerilmez. Protein yanında yeterli karbonhidrat ve yağ alımı da sağlanmalıdır. Çünkü karbonhidrat ve protein eksik ise enerji sağlamak amacı ile proteinler harcanır. Bu durum en önemli yapı taşı protein azlığına neden olacağından risk yaratır. Gebelik sırasında bebek toplam 500 gr kadar protein biriktirir. Bu proteinler vücudun hemen her yerinde kullanılır.

Yağ Metabolizması

Gebelikte kan yağlarının tümünde bir yükselme oluşur. Bunun nedeni hem bebeğin organsal gelişimi için gerekli yağ sağlanması hem de yeterli enerji sağlanabilmesidir.

 Gebelikte Demir İhtiyacı

Demir kan yapımında kullanılan önemli bir elementtir. Bu elementin eksikliği ileriki aylarda gebede kansızlığa neden olur. Demir ihtiyacını karşılamak için gebelikte mutlaka demir takviyesi yapılır.

 

Op. Dr. Yakup Şensoy

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı